Annemiek Onstenk, journalist | Tekst, redactie & research

Redactioneel Waterstof #61

Annemiek — Tue, 08 May 2012 11:58:35 +0000

Staatsschuld, begrotingstekort en de 3%, het lijken zulke neutrale zaken, aan de man en vrouw gebracht met een knus woord als huishoudboekje. Je ruikt de vertrouwde geuren van Unox en Douwe Egberts. Even een koude voorjaarsduik en dan een lekkere bak troost! Maar zijn de tekorten van Rutte en De Jager ook die van Pechtold, Sap en Slob of hebben zij met hun begrotingsakkoord 2013 knollen voor citroenen gekocht? De intense tevredenheid over het akkoord van VNO/NCW-voorzitter Wientjes voorspelt in ieder geval weinig goeds. Dirk de Hoog legt ‘de’ staatsschuld langs de lat der duurzaamheid en draagt alternatieven voor bezuinigingen aan. ‘Elk nadeel hep z’n voordeel’ vindt Lot van Hooijdonk met Johan Cruijff: ‘Het democratisch tekort in de Europese Unie biedt ruimte voor progressieve politiek.’ Waterstof neemt een voorschot op een van de verkiezingsthema’s: Europa. Welk weerwoord hebben mensen op lokaal niveau op ontslag, een handicap of andere tegenslag? Twee voorbeelden van sociaal doe-het-zelven, van kleinschalige idealen in plaats van grote verhalen: een in Rotterdam (door Annemiek Onstenk) en een in het Indiase Dindigul door Toby Frielink. ‘Wat mensen op eigen kracht voor elkaar krijgen, is soms beter dan professionele voorzieningen.’ Een Waterstof zonder populisme is droogkost. Daarom in dit nummer aandacht voor het populisme rond de Hedwigepolder, door August Hans den Boef.

http://www.waterlandstichting.nl/?p=waterstof&s=bekijken&id=65

Tootje

Annemiek — Tue, 01 May 2012 20:10:00 +0000

Heimwee heeft ze, schrijft Lieke Noorman in het net verschenen boek Tootje. Heimwee naar de tijd vóór de rampzalige dood van haar één jaar oudere zus, nu dertien jaar geleden. Heimwee naar haar oude zelf. Na jaren slepen met haar verdriet, besluit ze de dood op te zoeken om dichterbij de waarheid, maar vooral dichterbij zichzelf te komen. Zus Margot, actrice, heeft namelijk zelf een einde aan haar leven gemaakt, Lieke verweesd en met schuldgevoel achterlatend. Ze geeft de brui aan haar werk als freelance journalist, doolt door Amsterdam, heeft verschillende ongeschoolde baantjes en wordt ten slotte koffiejuffrouw in een uitvaartcentrum. Daar liggen de associaties met de dood, de confrontatie met het dode lichaam in het mortuarium en de begrafenis van haar zus voor het oprapen.

In het boek zijn de verschillende fasen van verwerking prachtig verweven met de dagelijkse gang van zaken in het uitvaartcentrum. Met humor ook. Haar beroepsmatige en gretige belangstelling voor mensen en hun biotoop, haar rake observaties en journalistieke schrijftalent: Noorman lijkt er haar kracht (én vak) mee te hervinden. Tootje, van alle kanten liefdevol bekeken en beschreven, duikt voortdurend op tussen de kisten en de schimmen van de doden, maar het is schrijver Lieke die de touwtjes in handen heeft. Ze onderzoekt hun zussenschap, analyseert hun levensloop en wat de dood van zus Margot met haar heeft gedaan. Als het monument voor Tootje stevig genoeg staat, neemt Lieke afstand en de ruimte het hare te vinden van Margots vertrek. De jarenlange radeloosheid maakt even plaats voor een tirade tegen zelfmoordenaars as such en Tootje in het bijzonder, voor woede over het zelfzuchtige ervan, het in de steek laten en het kiezen voor de makkelijkste weg. Die lucht op en brengt zowel de auteur als het boek in balans.

Tootje. Het leven in een uitvaartcentrum, Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam, 2012

Bewoners Java-eiland willen zonnepanelen

Annemiek — Mon, 09 Apr 2012 16:46:01 +0000

Huurdersvereniging Java en bewoners van woon/werkgebouw Wladiwostok op het Java-eiland gaan samenwerken om het energiegebruik in en om hun woningen te verminderen. Een initiatiefgroep uit Wladiwostok wil collectieve zonnepanelen op een groen dak en lobbyt bij woningcorporatie Stadgenoot om toestemming te verlenen. Huurdersvereniging Java probeert verhuurder Bouwinvest al jaren in een energiezuinige richting te duwen, tot nu toe zonder veel succes. Bewoners willen bijvoorbeeld spaarzaamheid met verlichting in gemeenschappelijke ruimten en zelf energie opwekken. Zaterdag 31 maart kwamen ze samen op een heuse burenconferentie onder het motto ‘Als het internationaal in Durban en Kopenhagen niet lukt harde milieuafspraken te maken, moeten we het zelf doen.’

Het Java-eiland kon de afgelopen decennia voor de dag komen met stadsverwarming, die bij de bouw van de trendy wijk is aangelegd. Maar anders als veel mensen denken, is het warme stadswater geen koelwater van de elektriciteitscentrale in Diemen. De warmte wordt opgewekt door warmte/krachtkoppeling in kleine energiecentrales die hier en daar op het dak staan. Die centrales zelf stoken gewoon fossiele brandstof. Als de stadsverwarming aan het einde van haar levensloop is, zou er een écht duurzaam systeem van energieopwekking moeten komen, zoals warmte/koudeopslag.

Maar eerst zoeken de bewoners het dichter bij huis. Ze werven steun onder medebewoners, woningcorporatie en verhuurder om zonnepanelen te plaatsen voor liften, verlichting in bergingen en voor particulier verbruik, daken groen te bedekken en warmtelekken in de woningen te verminderen. Goodwill kweken dus en dan duurzame energie oogsten.

Eens in de voorhoede, moeten verhuurders en particuliere eigenaren op het Java-eiland uitkijken nu niet in de achterhoede te belanden wat duurzaamheid betreft.

De cliënt als burger

Annemiek — Thu, 29 Mar 2012 20:01:45 +0000

aangenaamkennistemaken-1

Redactioneel Waterstof #60

Annemiek — Mon, 12 Mar 2012 11:23:05 +0000

Het andere Nederland van progressief en/of links (en ieder die zich daarbij wil aansluiten) sluimert, beraadt en hergroepeert zich. De SP is in de peilingen momenteel de grootste partij, de PvdA krijgt een nieuwe partijleider en, naar verwachting, nieuw elan, GroenLinks heeft stevig onderbouwde alternatieve plannen, D66 houdt de handen vrij maar zal ‘het linkse midden’, als het zover is, zeker versterken. Belangrijker dan de politieke partijen, zijn echter bewegingen en groepen die tegen het ‘graaierskapitalisme’, en het kabinet dat daar te weinig grenzen aan stelt, te hoop lopen. Niet alleen Occupy, werknemers van de sociale werkvoorziening, pgb-houders, schoonmakers, de cultuursector, studenten en leerkrachten. Ook anderen. Iris Groen verwoordt de ‘honger’ naar een andere toekomst, naar ‘duurzaamisme’. Ze is woordvoerder van NL en roept twintigers op tot niets minder dan revolutie. Andersglobalist Christian Scholl analyseert de protesten tegen Top’pen van o.a. de Wereldhandelsorganisatie, zoals de Battle of Seattle. Sociale bewegingen moeten steeds andere gedaanten aannemen om inkapseling te voorkomen, schrijft hij. Josip Kesic betoogt dat politici en media zich bezig moeten houden met echte problemen in plaats van met hun authenticiteit. Ook Femke Brandt heeft, na een week experimenteren met raw food haar bekomst van authenticiteit. En anders Rineke van Daalen wel. Dat zogenaamd ‘eerlijke’ met de handen werken en die goede oude ambachtsschool: vermolmde socialistische retoriek. De actualiteit ten slotte: Tobias Reijngoud ondervraagt Evelien Tonkens over marktwerking in de zorg. Tonkens is Tegen. Ze wil het Ziekenfonds (of een look-a-like) terug.

http://www.waterlandstichting.nl/?p=waterstof&s=bekijken&id=64

Herdenking Anil Ramdas

Annemiek — Sat, 03 Mar 2012 11:39:03 +0000

Met een witte kaars, een sigaret en een glaasje water onder zijn portret stond een volle Balie op 2 maart stil bij het leven en werk van de overleden Anil Ramdas. Vrienden en collega’s organiseerden een herdenking voor de journalist, schrijver, programmamaker, Hindoe van stand en nog veel meer. Een maatschappelijk afscheid dat ergens over ging, een bloemlezing van zijn werk, met o.a. een voordracht van Ramdas’ Brief aan mijn jongere ik uit 2006 door Roger Goudsmit, fragmenten van zijn talkshows Het Blauwe Licht en ZOZ en een bespreking van zijn laatste boek Badal. Behalve erudiet (‘Peter van Ingen kon Zomergast Anil ooit met moeite bijbenen.’) was Ramdas een geëngageerde, soms zelfs woedende presentator, die de teloorgang van tolerant Nederland nauwelijks kon verdragen. Ook andere tegenstrijdigheden passeerden de revue. Zo maakte hij stijl tot motto van zijn werk en had hij beschaving als ideaal, maar zette PVV-stemmers weg als ‘white trash’. Hij was kosmopoliet maar was nergens thuis. Sinds Pim Fortuyn voelde hij zich een ‘buitenlander’. Nederlanders vond hij ‘vreemdelingen’.

Ramdas bleek (voor mij), naast alles wat hij al deed, ook een wegbereider te zijn geweest voor de Bollywood-film in Nederland.

Het eerbetoon was inhoudelijk voorbereid door onder andere presentator Pieter Hilhorst, met medewerking van Nadia Moussaid, Amar Soekhlal, Usha Marhé, Stephan Sanders, Sjoerd de Jong, Mohammed Benzakour, Chris Keulemans, Manon Uphoff, Asis Aynan, Sadik Harchaoui en jazzy zang van Denise Jannah.

Eigenlijk was de herdenking een ouderwets goed en geestelijk voedzaam avondje Balie. Ramdas, bedankt!

Aangifte zocht politie in actie

Annemiek — Fri, 02 Mar 2012 12:23:43 +0000

Eindelijk erkenning voor de onopgeloste inbraak in m’n huis een aantal jaar geleden. De Algemene Rekenkamer rapporteerde na onderzoek van de strafrechtketen o.a. dat de politie niets doet met ongeveer de helft van de aangiften van misdrijven die haar bereiken. Die blijven op de plank liggen. Op één van die doorzakkende planken in politiebureaus ligt mijn aangifte van diefstal uit m’n woning. Inbrekers ontdeden op klaarlichte dag, in de drie kwartier dat ik van huis was om mijn jongste van school te halen, ons huis van vrijwel alle moderne elektronica en apparaten. De pc (toen nog met loodzwaar beeldscherm), laptop, digitale camera, video- en dvd-speler, mobiele telefoon, fax (ja, die had en gebruikte ik toen nog), antwoordapparaat en de muziekinstallatie met tuner, cd-speler en radio. Alleen de oude tv en nog oudere platenspeler stonden er nog. Op de markt van heling en geluk was mijn elektronische inboedel een grijpstuiver waard, voor ons het gebeuren een trauma. Het was een zeer unheimisch idee dat vreemden in ons huis proletarisch hadden lopen shoppen, alles op een karretje hebben moeten laden en onbetrapt wegkwamen via de lift en centrale hal van ons woongebouw. Het was ook om razend en wanhopig te worden, want de (vermoedelijk) heren hadden met de pc en laptop een deel van m’n werk en m’n broodwinning als journalist en tekstschrijver meegenomen. Dat ze dat deden terwijl ik m’n kind ophaalde (en om die reden m’n voordeur met slechts één slot had afgesloten en niet ook met het pinslot), maakte het angstaanjagend. Want na thuiskomst viel direct het kwartje: er was kort daarvoor twee keer aan de deur gebeld met de vraag of x thuis was, een naam waar we nog nooit van hadden gehoord. Een vergissing dachten we. Eenmaal zagen we, van bovenaf uit het raam kijkend, twee jongens of jonge mannen – op de rug – rustig naast elkaar weglopen. Eén van hen had een kaal hoofd. We vonden het vreemd, maar aan voorwerk voor insluiping denk je niet als je er nog nooit mee in aanraking bent geweest. Na de inbraak besefte ik dat zij de boosdoeners moeten zijn geweest. Ze checkten verschillende keren wanneer we thuis en weg waren en sloegen op een slechtbewaakt moment hun slag. Mensen hadden dus mijn werk- en leefpatroon in de gaten gehouden.

De politie kwam na twintig minuten om de schade op te nemen, met zaklampen in het formaat XXL. Die gebruikten de twee agenten overigens niet. Mijn dringende verzoek te bellen naar mijn mobiele nummer, om de boeven te kunnen lokaliseren, stuitte op een juridisch bezwaar: dat kon zomaar niet, daarvoor hadden ze toestemming nodig van de officier van justitie. Ze deden ook geen enkele andere moeite de inbrekers en dieven (ter waarde van tussen 3000-4000 euro) te achterhalen, laat staan in de boeien te slaan. Mijn inbraak was kennelijk een hopeloos geval. Wij als bewoners voelden ons ook zo en sliepen twee nachten met z’n allen op één kamer, voor de veiligheid.

Omdat er geen braaksporen bij de (inpandige) voordeur waren, vermoedde ik dat een bekende een reservesleutel heeft gestolen en enkele zware jongens ons huis heeft laten strippen op elektronica. De volgende dag deed ik aangifte op het bureau, beschreef het postuur van de jongens die ik had gezien en verzocht de dienstdoende agent moeite te doen mijn vermoeden na te trekken. Ik heb nog verschillende keren gebeld naar de voortgang van de ‘opsporing’. Die waren er niet, geen opsporing en geen voortgang. Nooit heb ik iets gehoord of ontvangen over deze zaak. Maar ja, iets dat je niet opent hoef je misschien ook niet af te sluiten.

De postume erkenning door de Algemene Rekenkamer roept het trauma weer op, maar leidt er ook toe dat ik het, zoveel jaar na dato, hierbij van me af schrijf.

Kleine verhalen

Annemiek — Mon, 13 Feb 2012 14:23:18 +0000

Terwijl partijen als het CDA en de PvdA zoeken naar hun grote verhaal, schrijven burgers kleine verhalen. Bewoners die coöperatief hun eigen energieleverantiesysteem aanleggen, mensen die zelf groente verbouwen in buurtmoestuintjes en werklozen die zelf, groepsgewijs hun arbeidsre-integratie ter hand nemen. Zij vormen (social media) netwerken, wisselen kennis uit, adviseren, houden ruilbeurzen, lenen kosteloos gereedschap, boeken, dvd’s en cd’s in de buurt uit of ontmoeten elkaar tijdens maandelijkse Open coffees. Het is niet allemaal nieuw. Kleinschaligheid was ook al troef in bijvoorbeeld het handboek voor wereldverbeteraars Praktisch idealisme, uit 2003. Maar de huidige financiële, economische en politieke crises lijken de creativiteit en het sociale vuur wel flink op te stoken. Ontslagen oudere werknemers vinden zichzelf, na een periode van verslagenheid, opnieuw uit als zzp’er of actieve vrijwilliger. Werkloze architecten, ‘overbodig’ geworden vanwege de ingestorte bouwmarkt, voor wie in booming economieën China of Brazilië genoeg werk is, gaan aan de slag in hun eigen omgeving, bijvoorbeeld met het energieneutraal maken van bestaande woningen . Wegbezuinigde welzijnswerkers maken plannen om de eigen woonomgeving met zelfzorgloketten om te vormen tot ‘levensloopbestendig’ in plaats van een re-integratietraject van hun uitkeringsinstantie te doorlopen. Ook boze jonge hemelbestormers laten van zich horen. Zij richten nieuwe bewegingen op als Occupy en nieuweleiders.nu en bedenken alternatieve leefstijlen en politieke perspectieven.
De Eigen krachtbeweging en de wijkaanpak (gemeente, woningcorporaties, politie, welzijns- en bewonersorganisaties werken samen aan leefbaarheid) brachten vernieuwing op het gebied van zorg, wonen en welzijn. Green Deal deed dat rond duurzaamheid, burgerinitiatieven rond zelfbestuur. Doe het zelf gemeenschappen van nu zetten aan tot zelfvoorziening.
Globalisering en crises hoeven niet te leiden tot rancune, ze kunnen ook aanzetten tot nieuwe vormen van over- en samenleven.

Redactioneel Waterstof #56

Annemiek — Sun, 12 Feb 2012 11:26:02 +0000

FC Twente, zogenoemde ‘boeren’, verloor dit voetbalseizoen het emancipatieduel om de landstitel van het grootsteedse (nu eens excellerende) Ajax. Maar de boom van de grote drie clubs is met recente kampioenen uit ’de provincie’ (AZ, Twente) allang geveld: emancipatie geslaagd! In het politieke spectrum lijkt rechts zich momenteel drukker te maken over emancipatie dan links. Zij herschreef het oude linkse verheffingsverhaal: Jan met de pet is Wilders’ koppel Henk en Ingrid geworden, de arbeidersklasse de ‘hardwerkende Nederlanders’ van Rutte. Rita Verdonk is tegenwoordig roze beschermengel. De vooral door links en liberalen bevochten rechten van vrouwen en homo’s worden nu ingezet om antimoslim geluiden kracht bij te zetten. In deze Waterstof zoeken we naar de achtergrond hiervan. Waar is de progressief/linkse passie voor emancipatiestrijd gebleven? Shivant Jhagroe doet de aftrap in dit themanummer: emancipatie, een begripsbepaling. Annemiek Onstenk baant zich een weg door meningen over vrouwen met een hoofddoek en in de prostitutie: redding of rechten? Judith Ploegman pleit voor arbeidstijdverlenging van deeltijdwerkers. Personeelstekorten wegwerken gaat boven de vrije keuze van vrouwen met kleine banen. Homoseksualiteit is terug als politieke kwestie, niet als linkse maar als rechtse hobby. Paul Mepschen en Laurens Buijs roepen op tot een nieuw ‘seksueel antinationalisme’. Irene van Oorschot onderzocht vrouwen die, hoogst ongebruikelijk, qat kauwen in Jemen. Wat zijn de kansen van vrouwen in de democratiserings- en vrijheidsstrijd daar?

Tot slot twee boekbesprekingen. Dirk de Hoog betoogt aan de hand van Cordelia Fine dat serieus wetenschappelijk bewijs voor de stelling dat hersenen van vrouwen fundamenteel anders werken dan die van mannen, ontbreekt. Rineke van Daalen neemt het op tegen Graa Boomsma en Jan Blokker, die vinden dat het onderwijs, door vernieuwingen van ‘buitenstaandes’, aan kwaliteit verliest. Zij legt een link met Bildung en sociale stijging.

http://www.waterlandstichting.nl/?p=waterstof&s=bekijken&id=60

Verboden naakt uit Iran

Annemiek — Thu, 09 Feb 2012 07:51:46 +0000

Amsterdams burgemeester Van der Laan opende woensdag 8 februari bij moslimhomo-organisatie Secret Garden de fototentoonstelling Iran in the Picture. Een kleine maar bijzondere tentoonstelling, met foto’s van lesbische vrouwen in een hammam in Iran. Op homoseksualiteit staat in dit land de doodstraf, die ook regelmatig wordt uitgevoerd. De fotografe, woonachtig in Teheran, is om veiligheidsredenen niet aanwezig. Noch maakt Secret Garden haar naam bekend. In Europa haar werk laten zien is het hoogst haalbare.
Op de tentoonstelling hangt ook een gedicht van de fotografe, waarin ze zichzelf opvoert als Rabta. Het is vertaald door een Iraanse homo en politiek vluchteling die al enkele jaren in Nederland woont.

Wij zijn
voordat we een man of vrouw zijn
voordat wij jong of oud zijn
voordat wij zwart of wit zijn
een mens
een Noorderling, Zuiderling, Oosterling, Westerling
Aziatisch, Europeaan, Afrikaan, American, het geeft niet
Wij zijn bewoners van deze Aarde
wij zijn mensen en hebben het recht om te leven
ik Rabta – mijn koosnaam betekent in het oud-Perzisch dame -
verklaar hierbij dat wij homo’s, in dit land zonder veiligheid en vrijheid,
zijn veroordeeld om opgehangen te worden.

Maar wij zijn er nog.